Aktualnosci

Pracownicze plany kapitałowe - benefit czy obowiązek?

Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) to rządowy projekt nowego systemu długoterminowego oszczędzania, który ma na celu podniesienie bezpieczeństwa i dodatkowego dochodu w okresie emerytalnym. Zasady gromadzenia środków w pracowniczych planach kapitałowych, a także zawieranie umów o zarządzenie PPK i umów o prowadzenie PPK oraz finansowanie i dokonywanie wpłat do PPK czy dokonywanie wypłat z PPK zostały uregulowane w ustawie z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2215 z późn. zm.) (dalej: ustawa o PPK). Ustawa weszła w życie z dniem 01 stycznia 2019 roku i w sposób kompleksowy kodyfikuje ww. zagadnienia.

Na gruncie ww. aktu, każdy podmiot zatrudniający będzie zobowiązany utworzyć pracowniczy plan kapitałowy w swojej firmie. Powinien on doprowadzić do tego, aby w określonym terminie można było wpłacać środki do PPK. Etapy tworzenia PPK u każdego podmiotu zatrudniającego można podzielić na cztery stadia, które należy zrealizować, aby efektywnie i na czas wykonać ww. obowiązek.
diagram ppk pracowniczne plany kapitałowe
Krok 1: Przygotowanie podmiotu zatrudniającego, które należy rozumieć jako:
  1. przeprowadzenie diagnozy potrzeb i uwarunkowań,
  2. zdefiniowanie dotychczasowych kosztów związanych z długoterminowymi świadczeniami emerytalnymi oraz ubezpieczeniowymi,
  3. próbę odpowiedzi na pytanie czy w związku z wprowadzeniem PPK nie powinno się zmodyfikować już oferowanych rozwiązań, np. w postaci grupowych form dodatkowego oszczędzania czy ubezpieczeń z elementem kapitałowym.
W trakcie pierwszego etapu w procesie tworzenia PPK, podmiot zatrudniający określa więc koszty związane z prowadzeniem PPK a następnie uwzględnia je w budżecie.

Krok 2: Wybór instytucji finansowej zarządzającej PPK

Wybór konkretnej instytucji finansowej zarządzającej PPK ma istotne znaczenia dla wysokości przyszłego kapitału zgromadzonego przez uczestnika w ramach PPK. Podmiot zatrudniające jest zobligowany na mocy ustawy o PPK do wybrania odpowiedniej instytucji w określonym terminie. Wśród instytucji finansowej wymienia się:
  1. Powszechne towarzystwo emerytalne (PTE),
  2. Pracownicze towarzystwo emerytalne (PrTE),
  3. Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (TFI),
  4. Zakład Ubezpieczeń (ZU).
Na podstawie art. 7 ust. 3 i 4 ustawy o PPK, „Podmiot zatrudniający, w porozumieniu z zakładową organizacją związkową działającą w tym podmiocie zatrudniającym, wybiera instytucję finansową, z którą zostanie zawarta umowa o zarządzanie PPK. Wyboru dokonuje się w szczególności na podstawie oceny proponowanych przez instytucje finansowe warunków zarządzania środkami gromadzonymi w PPK, ich efektywności w zarządzaniu aktywami oraz posiadanego przez nie doświadczenia w zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi lub funduszami emerytalnymi. Wyboru dokonuje się mając także na uwadze najlepiej rozumiany interes osób zatrudnionych. Jeżeli w podmiocie zatrudniającym nie działa zakładowa organizacja związkowa, podmiot zatrudniający wybiera instytucję finansową, z którą zostanie zawarta umowa o zarządzanie PPK, w porozumieniu z reprezentacją osób zatrudnionych wyłonioną w trybie przyjętym w danym podmiocie zatrudniającym”.

W przypadku braku terminowego wyboru instytucji finansowej, na mocy art. 8 ust. 5 ustawy o PPK, „(…) Polski Fundusz Rozwoju wzywa w formie pisemnej podmiot zatrudniający do zawarcia, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania, umowy o zarządzanie PPK z funduszem zdefiniowanej daty zarządzanym przez wyznaczoną instytucję finansową albo do przekazania do PFR informacji o zawarciu umowy o zarządzanie PPK z inną instytucją finansową”.

Krok 3: zawarcie umowy o zarządzenie i umowy o prowadzeniu PPK

Po wybraniu instytucji finansowej, pracodawca ma obowiązek zawarcia umowy o zarządzanie, a następnie do zawarcia umowy o prowadzenie PPK w imieniu i na rzecz osób, które dany podmiot zatrudnia. W ten sposób pracownicy stają się uczestnikami PPK.

Podmiot zatrudniający, który nie dopełni obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie PPK w przewidzianym przepisami terminie, podlega karze grzywny w wysokości do 1,5% funduszu wynagrodzeń u danego podmiotu zatrudniającego w roku obrotowym poprzedzającym popełnienie czynu zabronionego (art. 106 ustawy o PPK).

Krok 4: wdrożenie administracyjne i komunikacyjne PPK

Ostatnim etapem utworzenia PPK jest jego odpowiednie wdrożenie administracyjne oraz komunikacyjne. Wdrożenie administracyjne PPK powinno polegać m.in. na:
  1. Wprowadzeniu odpowiednich procedur postępowania w związku z PPK,
  2. Zapewnieniu możliwości składania i wykonywania dyspozycji przez uczestników PPK,
  3. Odpowiednim dostosowaniu systemu kadrowo – płacowego do naliczania nowych składników jakimi będą wpłaty do PPK
Co ważne, uczestnikiem PPK, na mocy art. 2 ust. 1 pkt 33 ustawy jest osoba fizyczna, która ukończyła 18. rok życia, w imieniu i na rzecz której podmiot zatrudniający zawarł umowę o prowadzenie PPK z instytucją finansową. Termin „osoba zatrudniona” należy rozumieć szerzej niż na gruncie przepisów Kodeks pracy.
Osoby zatrudnione na mocy art. 2 ust. 1 pkt 18 ustawy o PPK to:

Pracownicy, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 917 z późn. zm.), z wyjątkiem pracowników przebywających na urlopach górniczych i urlopach dla pracowników zakładu przeróbki mechanicznej węgla, o których mowa w art. 11b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1374 z późn. zm.), oraz młodocianych w rozumieniu art. 190 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

Osoby fizyczne wykonujące pracę nakładczą, które ukończyły 18. rok życia, o których mowa w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 303 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

Członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych lub spółdzielni kółek rolniczych, o których mowa w art. 138 i art. 180 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1285 z późn. zm.),

Osoby fizyczne, które ukończyły 18. rok życia, wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 z późn. zm.) stosuje się przepisy dotyczące zlecenia

Członkowie rad nadzorczych wynagradzanych z tytułu pełnienia tych funkcji

- podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tych tytułów w Rzeczypospolitej Polskiej, w rozumieniu ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778, z późn. zm.)

Na podstawie przedmiotowej ustawy, uczestnikami nowego systemu mają być osoby w wieku od 18 roku życia do 55 lat, które automatycznie zostaną zapisane do PPK z prawem do rezygnacji zuczestnictwa w programie (opcja – „opt out”). „Podmiot zatrudniający zawiera umowę o prowadzenie PPK w imieniu i na rzecz osoby zatrudnionej, która ukończyła 55. rok życia i nie ukończyła 70. roku życia, wyłącznie na jej wniosek(…).. Podmiot zatrudniający jest obowiązany do poinformowania osoby zatrudnionej, o której mowa w zdaniu pierwszym, o możliwości złożenia wniosku” (art. 15 ust. 2 ustawy o PPK). „Podmiot zatrudniający nie zawiera umowy o prowadzenie PPK w imieniu i na rzecz osoby zatrudnionej, która najpóźniej w pierwszym dniu zatrudnienia ukończyła 70. rok życia” (art. 15 ust. 1 ustawy o PPK).

Obowiązek zawierania umów o zarządzanie PPK będzie wprowadzany stopniowo. Harmonogram implementacji wskazuje poniższa tabela.
Stan na dzień Liczba zatrudnionych Termin powstania obowiązku zawierania umów o zarządzanie PPK Termin zawarcia umowy o zarządzanie PPK Termin zawarcia umowy o prowadzenie PPK
31.12.2018 r. co najmniej 250 01.07.2019 r. Nie później niż na 10 dni roboczych przed dniem, w którym w stosunku do pierwszej osoby zatrudnionej jest obowiązany zawrzeć umowę o prowadzenie PPK Do 10 dnia miesiąca następującego po upływie 3 miesięcy od dnia określonego w art. 134 ust. 1 pkt 1-4 PPK (terminu powstania obowiązku zawierania umów o zarządzenie PPK)*
30.06.2019 r. co najmniej 50 01.01.2020 r. Nie później niż na 10 dni roboczych przed dniem, w którym w stosunku do pierwszej osoby zatrudnionej jest obowiązany zawrzeć umowę o prowadzenie PPK Do 10 dnia miesiąca następującego po upływie 3 miesięcy od dnia określonego w art. 134 ust. 1 pkt 1-4 PPK*
31.12.2019 r. co najmniej 20 01.07.2020 r. Nie później niż na 10 dni roboczych przed dniem, w którym w stosunku do pierwszej osoby zatrudnionej jest obowiązany zawrzeć umowę o prowadzenie PPK Do 10 dnia miesiąca następującego po upływie 3 miesięcy od dnia określonego w art. 134 ust. 1 pkt 1-4 PPK*
  Pozostali** 01.01.2021 r. Nie później niż na 10 dni roboczych przed dniem, w którym w stosunku do pierwszej osoby zatrudnionej jest obowiązany zawrzeć umowę o prowadzenie PPK Do 10 dnia miesiąca następującego po upływie 3 miesięcy od dnia określonego w art. 134 ust. 1 pkt 1-4 PPK*
* chyba, że osoba ta przed upływem tego terminu złoży deklarację z rezygnacją z dokonywania wpłat do PPK
** Zgodnie z art. 137 PPK „W przypadku podmiotów zatrudniających będących jednostkami wchodzącymi w skład sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2077 oraz z 2018 r. poz. 62, 1000, 1366, 1669 i 1693), obowiązek, o którym mowa w art. 8 ust. 1, powstaje w dniu 1 stycznia 2021 r. Umowę o prowadzenie PPK podmiot taki zawiera najpóźniej do dnia 10 kwietnia 2021 r.”
Ustawa o PPK przewiduje jedynie trzy sytuacje, w których pracodawcy będą zwolnieni z obowiązku tworzenia PPK. Obowiązek utworzenia PPK nie obejmuje:
  1. mikroprzedsiębiorcy, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 646 z późn. zm.), jeśli wszystkie osoby zatrudnione złożą podmiotowi zatrudniającemu deklarację o rezygnacji z uczestnictwa w PPK,
  2. osoby fizycznej, która zatrudnia w zakresie niezwiązanym z działalnością gospodarczą osobę fizyczną, w zakresie niezwiązanym z działalnością gospodarczą tej osoby.
Nadto, podmiot zatrudniający, który zawarł umowę o zarządzanie PPK oraz umowy o prowadzenie PPK, a następnie utworzył PPE i odprowadza składki podstawowe do PPE w wysokości co najmniej 3,5% wynagrodzenia w rozumieniu art. 2 pkt 15 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych, może, w porozumieniu z zakładową organizacją związkową działającą w podmiocie zatrudniającym, nie finansować, od miesiąca następującego po miesiącu, w którym PPE został zarejestrowany przez organ nadzoru, wpłat podstawowych i wpłat dodatkowych do PPK za osoby zatrudnione, które przystąpiły do PPE, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych.

Każdy zatrudniony zostanie zapisany do programu automatycznie, ale będzie mógł się z niego wycofać – czyli oszczędzanie w PPK będzie dobrowolne. Oznacza to, że uczestnik PPK będzie mógł zrezygnować z dokonywania wpłat do PPK na podstawie pisemnej deklaracji złożonej pracodawcy. Założono jednak możliwość ponownego powrotu do programu – co cztery lata pracodawca będzie informował uczestnika PPK, który złożył deklarację o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK, o ponownym dokonywaniu wpłat. Oznacza to, że jeśli uczestnik PPK będzie chciał zrezygnować z dokonywania wpłat do PPK, to co 4 lata będzie musiał składać stosowną deklarację. Jednocześnie uczestnik PPK, który zrezygnował z udziału w programie, w każdym momencie będzie mógł ponownie do niego przystąpić.

Pracownicze Plany Kapitałowe to program, który ma wesprzeć Polaków w budowaniu długoterminowych oszczędności. Niezwykle ważną rolę w procesie jego wprowadzania oraz realizacji będą pełniły podmioty zatrudniające. Ich współudział w składce oraz pełnienie funkcji administratora planów sprawia, że mają kluczowe znaczenie w projekcie. Wprowadzenie PPK to duża rewolucja, nie tylko w kontekście finansowego zabezpieczenia przyszłości Polaków, ale również dla firm. Rozmiar jest ogromny, bowiem obowiązek utworzenia PPK dotyczyć będzie każdej firmy, która zatrudnia co najmniej jedną osobę, w imieniu której jest obowiązany zawrzeć umowę o prowadzenie PPK.

Dla pracodawców to nowe koszty oraz zadania, jakie będą związane z prowadzeniem PPK w firmie. Po stronie podmiotu zatrudniającego, niewątpliwie system pracowniczych planów kapitałowych to szereg ustawowych obowiązków, przede wszystkim w zakresie wyboru instytucji finansowej, zawarcia umowy o zarządzanie PPK i prowadzenie PPK a także obowiązki finansowania i dokonywania wpłat (podstawowe na poziomie 1,5 % wynagrodzenia uczestnika, fakultatywnie do 2,5 % wynagrodzenia uczestnika) czy dostosowania systemów kadrowo – płacowych w danej firmie.

Z perspektywy uczestnika, biorąc pod uwagę również fakt, iż uczestnicy mogą być beneficjentami dodatkowych wpłat finansowanych ze środków Funduszu Pracy (powitalna 250 zł i dopłat rocznych 240 zł rocznie), PPK to zapewne benefit z którego można (na zasadzie dobrowolności) korzystać. Jedynym natomiast obowiązkiem po stronie uczestnika (co do zasady) jest finansowanie wpłat w przypadku uczestnictwa w PPK (podstawowe w wysokości 2 % wynagrodzenia uczestnika z zastrzeżeniem wyjątków określonych ustawą i fakultatywne: do 2 % wynagrodzenia), przy czym należy zaznaczyć, że samą czynność wpłaty (obliczenie, pobranie i dokonanie wpłat do PPK) dokonuje nie uczestnik, lecz w jego imieniu i na jego rzecz - podmiot zatrudniający.

Co istotne z punktu widzenia interesu uczestnika, ustawa o PPK przesądziła, iż środki gromadzone w PPK stanowią prywatną własność uczestnika PPK (art. 3 ust. 2 ustawy o PPK), co oznacza że uczestnik PPK może dysponować środkami, które zgromadzone są na jego rachunku PPK w granicach określonych ustawą o PPK.

Kancelaria Radcy Prawnego Marty Rolirad prowadzi szkolenia z zakresu ustawy o PPK i tym samym pomaga przedsiębiorcom w procesie wdrożenia nowego systemu. Zapraszam do kontaktu celem ustalenia szczegółów szkolenia.

Kancelaria Radcy Prawnego Marta Rolirad
ul. Kazimierza Wielkiego 15 lok. 8A
50 – 077 Wrocław
O cookiesRealizacja: atIT © 2019 Kobiece Twarze. Wszelkie prawa zastrzeżone.